رسانه تخصصی بیمانا

مدیریت طرح، ساخت و بهره برداری پروژه های عمرانی

    امروز  شنبه ۳۰ تیر ۱۳۹۷  

اگر می خواهی هستی را بشناسی، خود را بشناس

Bimana

ویژه های خبری

|
ارائه شده در تاریخ : ۱۹ تیر ۱۳۹۷
تعداد بازدید: 71 نظرات:۰

در سال‌های گذشته پروژه‌های ساخت‌وساز در سراسر جهان پیچیده‌تر شده‌اند. هرچه سطح پیچیدگی یک پروژه ساختمانی بالاتر رود، امکان بروز مشکلات نیز بیشتر می‌شود. این مسئله ممکن است تأثیرات منفی گوناگونی در زمان، هزینه و کیفیت پروژه ایجاد کند و درنتیجه ادعاهایی (Claims) از طرف هرکدام از گروه‌های ذینفع و دست‌اندرکاران پروژه بیان شود. چنین ادعاهایی امروز در پروژه‌های ساختمانی امری معمول است و در مقایسه با گذشته بیشتر رخ می‌دهد. از طرف دیگر، مخرب‌ترین اتفاق برای هر پروژه همین ادعاها است؛ بنابراین علاقه زیادی برای یافتن روش‌ها و شیوه‌های جدید کاهش و جلوگیری از بروز ادعاها در صنعت ساخت‌وساز همواره وجود داشته است.

مدلسازی اطلاعات ساختمان (BIM) فناوری نسبتاً نویی است که بطور گسترده در بخش معماری، مهندسی و ساخت پذیرفته شده است. این شیوه مدیریت پروژه نقش مهمی را در بهبود حوزه‌های گوناگون مدیریت ساخت دارد و بخشی از ادعاها و مطالبات از این طریق مدیریت شده و پاسخ داده می‌شود.
در مقاله پیش‌رو به تحقیق در مورد اثرات بهره‌گیری از فناوری مدلسازی اطلاعات ساختمان در پروژه‌های ساخت‌وسازی به‌منظور کاهش و یا جلوگیری از دلایل مختلف ادعاها پرداخته شده است. در این تحقیق از روش پیمایش (تحقیق کمی با استفاده از پرسشنامه) استفاده شده است. هدف از این تحقیق، بررسی میزان وقوع و دلایل گوناگون مطالبات ساخت‌وسازی و سهم هر یک از آنها است. به این ترتیب تأثیر فناوری بیم (BIM) در کاهش مطالبات با توجه به سطح پیچیدگی پروژه‌ها ارزیابی می‌شود. نتایج حاصل نشان داد که استفاده از فناوری بیم (BIM) در پروژه‌های ساختمانی، تأثیر بسیار زیادی در کاهش عوامل قطعی ادعاها دارد. این موضوع به‌ویژه در پروژه‌های پیچیده و عظیم عمرانی نمود بیشتری دارد. بنابراین استفاده از فناوری بیم (BIM) کاهش میزان وقوع ادعاها را در پی دارد. این نکته به‌عنوان مزیت بهره‌گیری از فناوری بیم (BIM) در پروژه‌های ساختمانی نشان داد که بعضی از عوامل ادعاها در صنعت ساخت‌وساز را نمی‌توان جلوگیری کرد و حتی نمی‌توان کاهش داد. گفتنی است نتایج این تحقیق کمی، به واسطه مطالعه موردی روی دو پروژه عظیم نیز تأیید شده است.

۱. مقدمه

افزایش بسیار زیاد میزان ادعاها در بیشتر پروژه‌های ساختمانی،به امری عادی بدل شده است. عواملی که منجر به بروز مطالبات می‌شوند با گذر زمان نیز افزایش می‌یابند. افزایش ادعاها را به بزرگتر شدن ابعاد و همچنین پیچیده‌تر شدن پروژه‌های ساخت‌وسازی ربط می‌دهند. ادعاها انواع بسیار متفاوتی دارد و طیفی گسترده از دلایل و عوامل را در برمی‌گیرد. اگرچه روش‌های زیادی برای جلوگیری از ادعاها وجود دارند و در اغلب پروژه‌ها بکار گرفته می‌شوند، اما جلوگیری کامل از این ادعاها غیرممکن است و همواره روش‌های جدید برای کاهش این ادعاها رشد و توسعه می‌یابند و مطالعات زیادی را محققان در این زمینه انجام می دهند.
در این میان مدلسازی اطلاعات ساختمان یا فناوری بیم (BIM) رویکرد نسبتاً جدیدی است که به باور بسیاری از متخصصین نه تنها بهره‌وری کلی صنعت ساختمان را بهبود بخشیده بلکه تعداد ادعاها و اختلافات را در پروژه‌های ساختمانی کاهش می‌دهد. با استفاده مناسب از فناوری بیم (BIM) می‌توان کیفیت ساخت را ارتقا داد، زمان تحویل پروژه را کاهش و ادعاها را کم کرد. استفاده از فناوری بیم (BIM) تحلیل فرایندهای ساختمانی را قوتی‌تر و از لحاظ پویش آسان‌تر کرده است. این روش جایگزین‌های بیشتری را فراهم ساخته و وضعیت ادعاها را بهبود بخشیده است. همچنین با استفاده از فناوری بیم (BIM) می‌توان مانع از تضییع بودجه و برنامه زمان‌بندی شد. بر اساس نظر بسیاری از متخصصان با بکارگیری فناوری بیم (BIM) حجم بالایی از مطالبات کاسته می‌شود و دلیل آن نیز کارآمدتر شدن فرایندهای طراحی و ساخت است. ویژگی‌های فناوری بیم (BIM) به طرز چشمگیری فرآیند ساخت را سرعت بخشیده که این کار هزینه‌ها را کم می‌کند و ادعاها و اختلاف نظرهای قانونی را به حداقل می‌رساند و با استفاده از این فناوری ادعاها در پروژه‌های ساخت‌وساز بسیار کاهش می‌یابد و استفاده از فناوری بیم (BIM) با تشخیص و جلوگیری از خطاها و تضادها در طول مراحل مختلف پروژه باعث کاهش تعداد زیادی از ادعاها می‌شود وبه دلیل بهبود همکاری در فناوری بیم (BIM) اختلافات و ادعاها کاهش می‌یابد. به‌نظر می‌رسد بعد چهارم (زمان) و بعد پنجم (هزینه) در فناوری بیم (BIM) در کاهش ادعاها تأثیر دارد. استفاده از فناوری بیم (BIM)، ابزاری مناسب برای مدیریت ادعا است و این کار از طریق تشخیص مسئولیت‌ها و کمی‌سازی انجام می‌گیرد.

روش‌شناسی

مراحل زیر گام‌های لازم برای این تحقیق را نشان می‌دهد:
• تعیین موضوع؛
• بررسی آثار گردآوری و تدوین شده؛
• بررسی پرسشنامه؛
• تحلیل داده‌ها؛
• مطالعه موردی (تأیید نتایج)؛
• نتیجه‌گیری؛

۲. علل مطالبات ساختمانی

براساس بررسی آثار تدوین شده در این مقاله تحقیقاتی چهارده علت مختلف در مورد ادعاها در نظر گرفته شده است. این عوامل برای طراحی پرسشنامه، سنجش میزان وقوع ادعاها و میزان سهمی که هر عامل در بهوجود آوردن ادعاها دارند مورد استفاده قرار گرفتند. همچنین از این عوامل برای ارزیابی تاثیر فناوری بیم (BIM) در کاهش یا جلوگیری از عوامل ایجاد کننده ادعاها (که هدف اصلی این مقاله است) استفاده شد.

ج۱

 

۳. تحلیل و نتایج

در این بخش، نتایج تحقیقاتی ارائه می‌شود که از تحلیل اطلاعات پرسشنامه‌ها بدست آمده است. نتایج به چهار بخش تقسیم شده‌اند که بر اساس چهار بخش مختلف طراحی شده در پرسشنامه استوار هستند.

۱) تجارب کاری بر حسب سال

تجربه کاری اکثر پاسخدهندگان در این تحقیق بین ۰ تا ۵ و ۶ تا ۱۰سال است که هر کدام ۳۰ درصد را شامل می‌شوند. پاسخ دهندگان با تجربه کاری در حدود ۱۱ تا ۱۵ سال و ۱۶ تا ۲۰ سال به ترتیب ۱۵٫۴ درصد و ۱۰ درصد پاسخ‌دهندگان را شامل می‌شود. کسانی که بیش از ۲۰ سال تجربه داشته‌اند نزدیک به ۱۴٫۶ درصد پاسخ‌دهندگان را در برمی‌گیرند.

ن۱

نمودار شماره ۱

 

۲) نوع سازمان کاری

اکثریت پاسخ‌دهندگان در شرکت‌های مشاور یا پیمانکاری فعالیت دارند و هر کدام ۳۳٫۱ درصد را تشکیل می‌دادند. پاسخ‌دهندگان فعال در شرکت‌های معماری و مدیریت ساخت نیز به ترتیب ۱۲٫۳ و ۹٫۲ درصد را شامل می‌شود. ۱۲٫۳ درصد از پاسخ‌دهندگان نیز در شرکت‌های دیگر مشغول به کار بودند.

ن۲

نمودار شماره ۲

 

۳) موقعیت‌های شغلی

۱۶٫۲ درصد از پاسخ‌دهندگان در حوزه طراحی فعالیت می‌کنند و ۳٫۱ درصد را نیز مهندسین کارگاه تشکیل می‌دهند. ۱۲٫۳ درصد پاسخ‌دهندگان نیز مدیران پروژه هستند. اما اکثریت مطلق پاسخ‌دهندگان یعنی ۵۲٫۳ درصد در موقعیت‌های شغلی مرتبط با فناوری بیم (BIM) مشغول به فعالیت هستند. موقعیت‌هایی همچون هماهنگ کننده بیم (BIM)، مشاور و مدیر فناوری بیم (BIM) و دیگر مشاغل این حوزه. ۱۶٫۲ درصد از پاسخ‌دهندگان در موقعیت‌های شغلی دیگری به غیر از آنچه ذکر شد، فعالیت دارند.ن۳نمودار شماره ۳

۴) سطح دانش پاسخ دهندگان در مورد فناوری بیم (BIM)

این بخش از پرسشنامه بسیار مهم بود، زیرا باید اطمینان حاصل می‌شد تا شرکت‌کنندگانی که در نظرخواهی شرکت کردند و پاسخهایشان بخشی از نتایج تحلیلی خواهد بود آیا دارای تجربه خوب و آگاهی در مورد فناوری بیم (BIM) هستند یا خیر. به این ترتیب دقت نتایج بدست آمده بالا رفته و به نتایج تحقیق اعتبار می بخشید. به این منظور قرار شد پاسخ‌دهندگان به دو سوال زیر پاسخ دهند:

الف) سطح آگاهی در مورد فناوری بیم (BIM)

ن۴

از پاسخدهندگان به این سوال درخواست شد تا سطح آگاهی و دانشی که درباره فناوری بیم (BIM) دارند را انتخاب کنند. این امر برطبق گزینه‌ها از سطح آگاهی بسیار بالا تا سطح بسیار پایین آگاهی رتبه‌بندی شده بود. نتایج این گونه بود که ۵۳٫۶ درصد و ۳۴٫۶ درصد از شرکت‌کنندگان به ترتیب دارای سطح آگاهی بسیار بالا و بالایی در مورد فناوری بیم (BIM) بودند. این در حالی است که ۱۲٫۳ درصد اظهار داشتند که سطح دانش و آگاهی متوسطی از فناوری بیم (BIM) دارند و هیچ پاسخ دهنده ای سطح آگاهی پایین و خیلی پایین فناوری بیم (BIM) را اعلام نکرد.
نمودار شماره ۴

ب‌) سطح تجربه در مورد فناوری بیم (BIM)

ن۵

پاسخ‌دهندگان برای پاسخ به این پرسش میبایست میزان تجربه خود در بکارگیری فناوری BIM را در پروژه های ساختمانی مختلف انتخاب می‌کردند. اکثریت پاسخ دهندگان (۴۷ درصد) ادعا داشتند که تجربه بالایی در بکارگیری فناوری بیم (BIM) دارند. ۳۳ درصد گفتند تجربه بسیار بالایی در بکارگیری این فناوری دارند که درصد بسیار بالایی به شمار می‌رود. از میان پاسخ‌دهندگان ۱۹٫۲ درصد اظهار کردند تجربه متوسطی در این زمینه دارند. هیچ یک از پاسخ‌دهندگان تجربه پایین یا بسیار پایین استفاده را انتخاب نکردند.
نمودار شماره ۵

۵) فراوانی وقوع عوامل ایجاد ادعا

پاسخ‌دهندگان به این پرسش باید نرخ فراوانی وقوع چهارده علل گوناگون در مطالبات ساختمانی را مشخص می‌کردند. در پرسشنامه از عواملی با فراوانی زیاد تا عواملی با احتمال وقوع کم لیست شده‌اند. با نگاهی به نتایج این بخش می‌توان ۱۴ مورد را که در جدول دلایل وقوع ادعاها لیست شده بودند را در سه گروه مختلف تقسیم‌بندی کرد.
گروه اول “با فراوانی وقوع بالا” شامل تمامی علل ادعاهایی می شود که اکثریت پاسخ دهندگان آن ها را با گزینه های خیلی فراوان و فراوان انتخاب نمودند. گروه دوم “با فراوانی وقوع متوسط” شامل تمامی علل ادعاهایی می‌شود که اکثریت پاسخ‌دهندگان آنها را با گزینه متوسط انتخاب کرده‌اند. گروه سوم “با فراوانی وقوع پایین” است که شامل تمامی علل ادعاهایی می‌شود که اکثریت پاسخ دهندگان آنها را با گزینه‌های به‌ندرت و هرگز انتخاب نمودند. جدول شماره ۲، چهارده علل ادعاهایی را که در سه گروه ذکر شده بالا تقسیم‌بندی شده است را به همراه درصد اکثریت هر علت ارایه می‌دهد.

ج۲

۶) سطح توزیع علل ادعاها

از پاسخ‌دهندگان به این پرسش درخواست شد تا هریک از چهارده علت را طبق سهم هر علت در ایجاد ادعاهای صنعت ساخت‌وساز رتبه‌بندی کنند. این رتبه‌بندی شامل گزینه‌های توزیع بسیار بالا تا توزیع بسیار پایین بود. با بررسی نتایج این بخش، کاملاً مشخص شد که چهارده علت ادعاها را می‌توان در سه گروه مختلف بر طبق سطح توزیع هر علت در ایجاد ادعاهادر صنعت ساخت‌وساز طبقه‌بندی کرد. اولین گروه “سطح توزیع بالا” است که شامل تمامی علل ادعاهایی می‌شود که اکثریت پاسخ‌دهندگان با گزینه‌های توزیع بسیار بالا و توزیع بالا آنها را انتخاب کردند. گروه دوم،”سطح توزیع متوسط” است که شامل تمامی علل ادعاهایی است که اکثریت پاسخ‌دهندگان با گزینه توزیع متوسط آنها را انتخاب کردند. گروه سوم “سطح توزیع پایین” است که شامل تمامی علل ادعاهایی است که اکثریت پاسخ‌دهندگان با گزینه‌های توزیع پایین و توزیع بسیار پایین آنها را انتخاب کردند. جدول شماره ۳، چهارده علل مطالبات را که در سه گروه ذکر شده بالا تقسیم بندی شده اند را به همراه درصد اکثریت هر علت ارایه می دهد.

ج۳

۷) فناوری بیم (BIM) و ادعاها در صنعت ساخت‌وساز

این بخش مهمترین قسمت پرسشنامه است که به بررسی و درک این موضوع می‌پردازد که آیا استفاده از فناوری بیم (BIM) تأثیری بر کاهش و یا جلوگیری از ادعاهای در پروژه‌های ساخت‌وسازی دارد یا خیر؟ دو پرسش در این زمینه طراحی شد.
قرار بود پاسخ‌دهندگان در اولین پرسش، تأثیر فناوری بیم (BIM) را در کاهش یا جلوگیری از هریک از دلایل ادعاها، رتبه‌بندی کنند. در پرسش دوم از آنان خواسته شده بود تا تأثیر فناوری بیم (BIM)را در کاهش ادعاها با توجه به سطح پیچیدگی پروژه رتبه‌بندی کنند.

الف) تأثیر فناوری بیم (BIM) در ادعاهای صنعت ساخت‌وساز

در این پرسش، از شرکت‌کنندگان براساس دانش و تجربه خود درخواست شد تا تأثیر فناوری بیم (BIM) را در کاهش و یا جلوگیری هریک از ۱۴ دلیل ادعاهای ساخت‌وسازی رتبه‌بندی کنند. گزینه‌های رتبه‌بندی از تأثیر بسیار بالا تا تأثیر بسیار پایین سطح‌بندی شده بودند. با نگاهی به نتایج تحلیلی در این بخش، به سادگی می‌توان دریافت که استفاده از فناوری بیم (BIM) در یک پروژه مشخص، تأثیرات بالا یا متوسطی در کاهش و یا جلوگیری از علل مطالبات مشخص دارد. درحالیکه استفاده از این فناوری از برخی از ادعاهای جلوگیری نکرده و یا اینکه در سطح بسیار پایینی اثرگذار بوده است. بنابراین به‌منظور ارائه و درک بهتر نتایج، چهارده علت مختلف مطالبات را می‌توان بنا بر تأثیر فناوری بیم (BIM) بر هر علت، در سه گروه طبقه‌بندی کرد. عللی که بنا به نظر اکثریت با استفاده از فناوری بیم (BIM) به میزان بالا و یا بسیار بالایی کاسته خواهد شد و حتی می‌توان از آن جلوگیری کرد.
مواردیکه اکثر پاسخ دهندگان اظهار کردند که فناوری بیم (BIM) تأثیر خیلی بالا و یا بالایی در کاهش و یا جلوگیری از بروز دلایل ادعاها در صنعت ساخت‌وساز دارد با عنوان “با تأثیرپذیری بالا از فناوری بیم (BIM) ” طبقه‌بندی شدند. مواردی که اکثریت پاسخ‌دهندگان گفتند فناوری بیم (BIM) تأثیر متوسطی در کاهش و یا جلوگیری از آنها دارد، در گروه ” با تاثیرپذیری متوسط از فناوری بیم (BIM)” طبقه بندی شدند. همچنین مواردی که به عقیده پاسخ دهندگان، فناوری بیم (BIM) تأثیر کم یا بسیار کمی در کاهش و یا جلوگیری از آنان دارد در گروه “با تأثیرپذیری پایین از فناوری بیم (BIM)” طبقه‌بندی شدند. نتایج جدول شماره ۴، چهارده علل مطالبات ساختمانی را ارائه می‌دهد که در سه گروه ذکر شده بالا و با درصد اکثریت هر علت، تقسیم و طبقه‌بندی شده‌اند.

ج۴

۸) تأثیر فناوری بیم (BIM) بر ادعاها با توجه به پیچیدگی‌های پروژه

ن۶

 

بسیار مهم است که بدانیم آیا استفاده از فناوری بیم (BIM) تأثیر بیشتری در کاهش و یا اجتناب از ادعاها در پروژه‌های پیچیده عظیم نسبت به پروژه‌های ساده و کوچک دارد و یا اینکه ادعاها را در تمامی انواع پروژه‌ها با یک میزان و اندازه کاهش خواهد داد. بنابراین از شرکت‌کنندگان درخواست شد تا میزان کارایی فناوری بیم (BIM) را در کاهش ادعاها، در پروژه‌های پیچیده، متوسط و کوچک رتبه‌بندی کنند. این امر برطبق گزینه‌های سنجش رتبه‌بندی از تأثیر خیلی بالا شروع شده و به تأثیر بسیار کم می‌رسد. نتایج پاسخ‌دهی در این بخش نشان داد که فناوری بیم (BIM) تأثیر بهتری در کاهش ادعاها در پروژه‌های عظیم و پیچیده نسبت به پروژه‌های معمولی و یا ساده دارد. همچنین تأثیر فناوری بیم (BIM) در کاهش ادعاها در پروژه‌های متوسط بهتر از پروژه‌های ساده است. با نگاهی به میزان درصد پاسخ‌ها به هر گزینه، این نتیجه را بهتر می‌توان درک کرد. در پروژه‌های پیچیده، ۷۲ درصد از پاسخ‌دهندگان، که اکثریت آرا را تشکیل می‌دهد به تاثیر خیلی بالا اعلام کردند و ۲۵ درصد نیز تأثیر بالا را گزارش دادند. این در حالی است که تنها ۳ درصد از شرکت‌کنندگان گزینه تأثیر معمولی را انتخاب کردند. هیچ پاسخی مبنی بر تأثیر کم یا خیلی کم فناوری بیم (BIM) بر پروژه‌های پیچیده گزارش نشده است. همچنین نتایج درصدی پروژه‌های متوسط نشان داد که فناوری بیم (BIM) تأثیر بالایی در کاهش ادعاها در پروژه‌های معمولی دارد؛ اما میزان آن نسبت به پروژه‌های پیچیده کمتر است. دلیل اینست که ۱۸ درصد گزینه تأثیرخیلی بالا و ۶۴ درصد گزینه تأثیر بالا را انتخاب کردند. همچنین ۱۸ درصد از شرکت‌کنندگان اظهار داشتند که فناوری بیم (BIM) باعث کاهش متوسطی در ادعاها در پروژه‌های معمولی می‌شود. حال اینکه هیچ پاسخ‌دهنده‌ای گزینه‌های تأثیرکم و خیلی کم را انتخاب نکرد. نتایج بعدی نشان داد که استفاده از فناوری بیم (BIM) کاهش ادعاها را در پروژه‌های ساده به همراه دارد اما تأثیر آن در سطح متوسط است و اکثریت پاسخ‌دهندگان (۴۰درصد) بیان کردند که چنین عقیده‌ای دارند. نتیجه‌ای برخلاف آنچه در پروژه‌های پیچیده عظیم به دست آمده است. به ترتیب ۲۰ و ۹ درصد از پاسخ‌دهندگان در مورد پروژه‌های کوچک و ساده بیان کردند که فناوری بیم (BIM) تأثیر کم و خیلی کمی در کاهش ادعاها دارد. این در حالیست که تنها ۱۳ درصد و ۱۸ درصد از آنها به ترتیب گزینه‌های تأثیرخیلی بالا و بالا را انتخاب کردند.

مطالعه موردی

مهم‌ترین اقدامی که به محض تکمیل تحلیل نتایج نظرخواهی پرسشنامه بایستی انجام می‌شد، بازبینی و تأیید نتایج آن بود. بنابراین قرار بر آن شد تا در مورد چندین پروژه که در آنها از مدلسازی اطلاعات ساختمان استفاده شده بود، اطلاعاتی کسب شود. تا بدین صورت مشخص شود آیا ادعاهای ساختمانی در سطوح معمولی اتفاق افتاده یا اینکه استفاده از فناوری بیم (BIM) باعث کاهش و جلوگیری از آن شده است.
برای انجام این مرحله، یک فرم مطالعه موردی حاوی سوالاتی به‌منظور جمع‌آوری کل اطلاعات و داده‌های ضروری در مورد پروژه طراحی شد. این اطلاعات ضروری شامل شرح پروژه، اطلاعات درمورد استفاده از سامانه بیم (BIM) در پروژه و اطلاعات در مورد مطالباتی بود که در پروژه بوجود آمده است. سپس این فرم مطالعه موردی بین شرکت‌ها و گروه‌هایی که در حوزه ساخت‌و‌ساز در مصر فعال بودند- جایی که تحقیق انجام شد – توزیع شد. در حال حاضر در کشور مصر تعداد بسیار کمی پروژه در مرحله طراحی وجود دارد که از فناوری بیم (BIM) استفاده می‌کنند و در نتیجه نیازهای تحقیقاتی ما را برآورده نمی‌کردند. علت این مسئله این است که فناوری بیم (BIM) فناوری جدیدی است و به تازگی در بازار ساخت‌و‌ساز کشور مصر عرضه شده و بهصورت وسیع در شرکت‌های ساخت‌و ساز گسترش نیافته است. از این روی، با شرکت‌های زیادی خارج از مصر بخصوص در حوزه خلیج فارس تماس حاصل شد یعنی جایی که فناوری بیم (BIM) در سطوح بالاتری مورد استفاده است. نتیجه این امر اجرای دو مطالعه موردی بود که در مورد آنها به تفصیل و در ادامه بحث خواهد شد.

الف) پروژه بیمارستان جدید شهر الجهراء

۱. شرح پروژه؛

محل پروژه جدید بیمارستانی واقع در شهر الجهراء کشور کویت است. کارفرمای این پروژه، یک انجمن دولتی است که با هزینه‌ای برابر یک میلیارد دلار آن را به انجام خواهد رساند. ساخت این پروژه که از سال ۲۰۱۳ آغاز شده است قرار است تا سال ۲۰۱۸ به پایان رسد. این پروژه شامل بخش‌های زیر است:

ج۵

ت۱

تصویر ۱ بیمارستان جدید الجهراء، کویت

۲. استفاده از فناوری بیم (BIM) در این پروژه؛

برای این پروژه، مدل سه‌بعدی فناوری بیم (BIM) ساخته شد. برای ساخت این مدل بیشتر از نرم افزارهای رویت (Autodesk’s Revit) و نویس‌ورکز (Navisworks) استفاده شد. از این مدل بیشتر برای توسعه کل نقشه طراحی پروژه استفاده شد تا خالی از خطاها، تداخلات و اشتباهات باشد. همچنین این مدل برای تحلیل ساخت بطور منظم بروزرسانی می‌شد تا باعث شناسایی و رفع تضادهای ساختاری، معماری و المان‌های تأسیسات مکانیکی و الکتریکی شود. بخش‌های مختلف مدل توسط سازندگان مختلف ساخته شد.
تصویر ۲ نمونه ای از تداخلات و خطاها را نشان می‌دهد که به سبب ساخت مدل اطلاعات ساختمان شناسایی شده و قبل از شروع ساختمان‌سازی رفع شده است. این تصویر تداخل بین لوله‌های آبرسانی و یک تیر را نشان می‌دهد که با تغییر طرح اولیه معماری توالت و جابجایی لوله آبرسانی بصورت فاصله‌دار از آن تیر رفع شد.

ت۲
تصویر۲ شناسایی تداخل بین لوله های زهکشی و یک تیر

 

۳. تأثیر فناوری بیم (BIM) بر ادعاها؛

بنابر اطلاعات بدست آمده از این پروژه مشخص شد که هیچ گونه مشکلی به سبب خطاها و اشتباهات در نقشه طراحی، هماهنگی ناکارامد بین دست‌اندرکاران مختلف پروژه، برنامه‌ریزی و برنامه زمان‌بندی ناکارآمد و یا ایجاد تغییرات در مقیاس پروژه اتفاق نیفتاد. بنابراین، هیچ‌گونه مطالبه‌ای مبنی بر مشکلاتی که قبلاً ذکر شد بوجود نیامد، که این امر تأثیر استفاده از فناوری بیم (BIM) در این پروژه را نشان می‌دهد.

۴. تأیید نتایج تحقیق؛

با نگاهی به بخش قبل مشخص می‌شود که اطلاعات ارایه شده در این بخش، نتایج نظرخواهی پرسشنامه را کاملا تأیید می‌کند. همانطور که نتایج تحقیق نشان داد، استفاده از فناوری بیم (BIM) تأثیر بالایی در کاهش یا جلوگیری از مطالباتی داشته است که به سبب هماهنگی ناکارامد بین دست اندرکاران مختلف پروژه، برنامه‌ریزی و برنامه زمان‌بندی ضعیف یا به علت خطا در نقشه طراحی و برنامه‌ریزی‌ها قطعاً در این پروژه رخ می‌داده است. همچنین به‌واسطه نتایج تحقیق نشان می‌دهد که مدلسازی اطلاعات ساختمان بهترین تأثیر خود را بر ادعاهای ساختمانی در مورد پروژه‌های ساختمانی پیچیده عظیم داشته است که شامل این پروژه مطالعه موردی هم می‌شود.

ب) پروژه ساختمان مرکزی شهرداری طائف

۱. شرح پروژه؛

پروژه ساختمان مرکزی شهرداری طائف درشهر طائف کشورعربستان سعودی واقع شده است. کافرمای این پروژه نیز همانند مطالعه موردی قبلی یک انجمن دولتی است. هزینه این پروژه ۱۵۰ میلیون ریال عربستان برآورد شده است. ساختمان پروژه از معماری منحصر به فردی برخوردار است که انعکاس دهنده فرهنگ و محیط پیرامونی شهر است و از آن به‌عنوان مهم‌ترین سازه شاخص این شهر یاد خواهد شد.
فضای سایت پروژه حدود ۴۷ هزار مترمربع است و مجموعاً ۶۸ هزار مترمربع ساخته خواهد شد. بخش‌های مختلف پروژه شامل موارد زیر است:

ج۶

ت۳

تصویر۳ پروژه اداره مرکزی شهرداری طائف

۲. استفاده از فناوری بیم (BIM) در این پروژه

یک مدل سه‌بعدی برای این پروژه ساخته شد که بیشتر از نرم‌افزار رویت (Autodesk’s Revit) استفاده شد. هدف اصلی این مدل ایجاد مستندات کل ساختمان شامل نقشه‌های طراحی پروژه فاقد هرگونه خطا و تداخلات بود. از این مدل برای نمایش گرافیکی و همچنین تولید کل فهرست مقادیر یا BOQ پروژه و برآورد قیمت نیز استفاده شد.

۳. تأثیر فناوری بیم (BIM) بر ادعاها؛

بنابر اطلاعات بدست آمده از این پروژه، تصریح شد که هیچ گونه مشکلی به سبب خطاها و اشتباهات در نقشه طراحی، ایجاد تغییرات در مقیاس پروژه، هماهنگی ناکارآمد بین دست اندرکاران پروژه و یا به علت اختلاف در مقادیر اتفاق نیفتاد. بنابراین به عنوان تأثیر استفاده از فناوری بیم (BIM) در این پروژه، هیچ‌گونه ادعایی به دلیل مشکلاتی که قبلاً ذکر شد، بوجود نیامد.

۴. تأیید نتایج تحقیق؛

برطبق اطلاعات موجود در بخش قبلی، کاملاً روشن است که نتایج نظرخواهی پرسشنامه تأیید شده است. نتایج پرسشنامه نشان داد که مطالبات ساختمانی که به سبب خطاهای نقشه‌های طراحی و برنامه‌ریزی، هماهنگی ناکارآمد بین دست‌اندرکاران پروژه یا اختلاف در مقادیر به طور قطع در این پروژه مطالعه موردی بوجود آمده است، با استفاده از فناوری بیم (BIM) کاهش یافته و یا از آنان در سطح بالایی جلوگیری بعمل آمده است. علاوه بر این، با توجه به این که پروژه اداره مرکزی شهرداری یک پروژه عظیم و پیچیده است، فناوری بیم (BIM) بطور قابل ملاحظه‌ای اثر بالایی در کاهش ادعاهای این پروژه داشته و این امر نتایج نظرخواهی پرسشنامه را کاملاً تأیید می‌کند. بدین صورت فناوری بیم (BIM) تأثیر بالایی در کاهش و یا جلوگیری از مطالبات در مورد پروژه‌های عظیم و پیچیده دارد.

نتیجه‌گیری

با گذر زمان پروژه‌های ساختمانی پیچیده‌تر می‌شوند. به همان میزان که پیچیدگی پروژه‌ها افزایش می‌یابند، مشکلاتی که منجر به مطالبات ساختمانی می‌شوند نیز افزایش می‌یابند. مطالبات ساختمانی امریست که به طور معمول در هر پروژه ساختمانی روی می‌دهد. مطالبات ساختمانی به علت تأثیرات منفی که بر روی زمان، هزینه و کیفیت پروژه دارد، امری مخرب شناخته می‌شود. بنابراین همواره یافتن روش‌ها و شیوه‌های جدید برای کاهش و ممانعت از آن امری مهم است. مدلسازی اطلاعات ساختمان (BIM) یک فناوری نسبتاً جدید است که بخش ساخت‌و‌ساز بطور گسترده در حال پذیرش آن است. برای بهبود حوزه‌های مختلف مدیریت ساختمان که مطالبات بخشی از آن است، فناوری بیم (BIM) مزایای بسیاری دارد. هدف اصلی این مقاله، مطالعه تأثیر فناوری مدلسازی اطلاعات ساختمان در پروژه‌های ساختمانی در مورد کاهش و یا ممانعت از علل مختلف مطالبات ساختمانی از طریق نظرخواهی پرسشنامه است که براساس بررسی تفصیلی آثار تدوین شده تنظیم شده است.
روی‌هم‌رفته چهارده علت مختلف برای ادعاهای ساختمانی انتخاب شده است. در نظرخواهی پرسشنامه، فراوانی وقوع این علل مختلف و سهم آنان در ایجاد مطالبات ساختمانی بررسی شده است. هچنین هدف اصلی این تحقیق به‌واسطه این پرسشنامه و ارزیابی تأثیر فناوری بیم (BIM) بر کاهش علت های مطالبات ساختمانی تحقق یافته است. همچنین تأثیر فناوری بیم (BIM) بر کاهش و جلوگیری از مطالبات ساختمان با توجه به سطح پیچیدگی پروژه ارزیابی شده است. نتایج تحقیق به‌منظور نتیجه‌گیری نهایی تحلیل شده و نتایج بدست آمده نشان داد که بنابر اظهارات پاسخ‌دهندگان، استفاده از فناوری بیم (BIM) در پروژه‌های ساختمانی، تأثیر بسیار زیادی در کاهش علل قطعی مطالبات ساختمان مانند خطاهای نقشه طراحی و اختلاف مقادیر به ترتیب با میزان ۹۵ و ۹۰ درصد دارد. بنابراین، میزان وقوع مطالبات در پروژه‌های ساختمانی کاهش می‌یابد.همچنین نتایج نشان داد که هنگامی که از فناوری بیم (BIM) استفاده می‌شود، علل قطعی مطالبات ساختمانی هم در سطحی متوسط کاهش می‌یابد. برای مثال تغییرات در مقیاس پروژه و شتاب‌زدگی در کار به ترتیب ۴۶ و ۵۱ درصد از نتایج اصلی را تشکیل می‌دهند. همچنین مشخص شد که با استفاده از فناوری بیم (BIM) نمی‌توان بعضی از علل مطالبات ساختمان را کاهش داد، یا از وقوع آنها جلوگیری کرد. درصورت امکان میزان بسیار کمی از وقوع مطالبات را می‌توان جلوگیری کرد. یکی از نمونه‌های آن، شرایط مختلف کارگاه و افزایش غیرمنتظره قیمت مصالح است که به ترتیب ۷۵ و ۹۵ درصد از نتایج اصلی تحقیق را تشکیل می دهد. با استفاده از فناوری بیم (BIM) این علل از مطالبات ساختمانی با میزان پایینی کاهش می‌یابند و یا از آنان جلوگیری می‌شود. نتایج این تحقیق همچنین نشان داد که استفاده از فناوری بیم (BIM) در کاهش مطالبات ساختمانی پروژهای پیچیده و عظیم تأثیر بالاتر و بهتری نسبت به پروژه‌های معمولی و ساده دارد. نزدیک به ۷۲ درصد از نتایج تحقیق، تأثیر خیلی بالای فناوری بیم (BIM) را در کاهش مطالبات پروژه های پیچیده نشان دادند، درحالیکه که در مورد پروژه‌های معمولی و ساده به ترتیب ۱۸ و ۱۳ درصد از نتایج گزینه تأثیر خیلی بالا را نشان می‌داد. قدم نهایی در این تحقیق، کسب اطلاعات درباره دو پروژه بسیار بزرگ به‌عنوان مطالعه موردی است که فناوری بیم (BIM) در آنان بکار گرفته شده است. در این دو مطالعه موردی، تأثیر فناوری بیم (BIM) در کاهش ادعاها ساختمانی مطالعه شد و بدین صورت تمامی نتایج این پروژه تحقیقاتی تأیید و اثبات شد.

دیدگاهتان را بنویسید