رسانه تخصصی بیمانا

مدیریت طرح، ساخت و بهره برداری پروژه های عمرانی

    امروز  پنج شنبه ۲۴ آبان ۱۳۹۷  

Bimana

ویژه های خبری

|
ارائه شده در تاریخ : ۱۳ آبان ۱۳۹۷
تعداد بازدید: 72 نظرات:۰

موسسه صنعت ساخت‌و‌ساز ایالات متحده آمریکا اعلام کرده است که در روش‌های سنتی ساخت‌وساز تا 57 درصد کار بیهوده یا اتلاف آشکار در مدل‌های ساخت‌وساز وجود دارد. به این ترتیب سالانه 600 میلیارد دلار در صنعت ساخت‌وساز این کشور اتلاف وقت و هزینه وجود دارد. بر اساس اعلام همین موسسه عدم وجود قابلیت تعامل بین نرم‌افزارهای صنعت ساخت‌وساز هزینه‌ای بالغ بر 15.8 میلیارد دلار را بر صنعت ساخت‌وساز در سال‌های پیش از استفاده از راهکارهای تعامل نرم‌افزارها تحمیل نموده است. سرمایه‌هایی که می‌تواند برای پروژه‌های کارآمدتر و پایدارتر بکار رود، یا برای گسترش فعالیت‌ها، سرمایه‌گذاری شود و یا صرف خرید فناوری‌های جدید و آموزش کارکنان گردد. تمامی این فرصت‌ها در نتیجه نبود فرآیندهای ناکارآمد، ضایع شده و از بین می‌روند. افزایش پیچیدگی پروژه‌ها و درخواست کارفرمایان برای انجام کار بیشتر با صرف هزینه‌های کمتر به همراه ضرورت این نکته که تیم‌های کاری باید بتوانند به‌صورت مجزا کار کنند و در عین حال با یکدیگر در ارتباط موثری داشته باشند، همگی عواملی هستند که صنعت ساخت‌و‌ساز را به سوی یافتن فرصت‌های جدید برای افزایش کارایی و بهره‌وری سوق می‌دهند.

بیمانا: پذیرش فناوری بیم (BIM) برای تصمیم‌گیرندگان و مدیران پروژه پرسش‌های زیادی را ایجاد کرده است. البته به غلط برخی فکر می‌کنند تغییر جهت به سمت برنامه طراحی سه‌بعدی تنها یک تغییر نرم‌افزاری است و می‌توان چرخه کاری موجود را در این سیستم تازه گنجاند. حتی در دهه ۸۰ زمانی که فرآیند طراحی از روی کاغذ بهCAD  تغییر مسیر داد، محصول نهایی و فرآیندهای ساخت نقشه‌های دوبعدی و چگونگی بکارگیری آن‌ها در پروژه‌های ساخت‌و‌ساز دقیقاً همانگونه بود که در دوران قبل از CAD انجام می‌شد. واکنش صنعت ساخت‌و‌ساز در آن زمان این بود که CAD فقط یک برنامه نقشه‏‌کشی/طراحی است و اشتباهات در هماهنگی به علت عدم وجود ارتباط بین کارگروه‌های مختلف مهندسی و بی‌دقتی و اشتباه در طرح‌ها که قبل از ساخت‌وساز اصلاح نمی‌گردید، همچنان رخ می‌دهد.

اما در واقع انتقال موفقیت‌آمیز به عرصه فناوری بیم نیازمند برنامه‌ریزی بیشتر و رویکردی کاملاً متفاوت به طراحی و مدیریت پروژه است. این امر به توسعه فرآیندهای جدیدی نیازمند است که هماهنگی همه گروه‌های درگیر در پروژه را طلب می‌کند. انتخاب اعضای قوی در تیم پروژه، اساس همکاری و طراحی به همراه روش‌های جدید ارائه پروژه، برای مدیریت یک پروژه عمرانی کارآمد و سود‏بخش حیاتی است. فناوری بیم برای هر یک از گروه‌های مشغول در پروژه معانی مختلفی دارد. اما در این مقاله از منظر مدیران پروژه و مواردی که هنگام اقدام به رفتن به یک منطقه ناآشنا باید مدنظر قرار دهیم به آن می‌نگریم.

BIM project Execution Procedure

راهنماهای بسیاری برای فناوری بیم وجود دارد. این راهنماها می‌توانند برای هرنوع پروژه مناسب باشند که به‌وسیله فناوری بیم تولید و ارائه می‌شوند. تعیین اهداف فناوری بیم در پروژه، توسعه و مستندسازی طرح اجرایی فناوی بیم (BEP) که بر وظایف، نقش‌ها، مسئولیت‌ها و اقلام قابل ارائه نظارت می‌کند، برای یک پروژه موفق و بدون اشکال امری اساسی و جدایی ناپذیر است. با وجود اینکه انواع بسیار متفاوتی از پروژه‌ها وجود دارند که هریک شرایط خاص خود را دارا هستند. اما این یک نگاه کلی به اموری است که مدیران پروژه باید هنگامی که یک پروژه جدید فناوری بیم را شروع می کنند، درنظر بگیرند.

چرخه کاری فناوری بیم

مدلسازی اطلاعات ساختمان تنها یک برنامه و یا صرفاً یک مدل سه‌بعدی نیست. مدلسازی اطلاعات ساختمان شامل یک پایگاه داده است که نه تنها شامل المان‌های مدل، بلکه شامل مقادیر زیادی از اطلاعات است که پروژه را می‌سازد. این در حالی است که گردش‌های کاری پیشین بر فرمت فایل‌های گوناگون و فرآیندهای ناپیوسته متکی بود که وقتی تغییراتی صورت می‌گرفت به سرعت از هماهنگی خارج می‌گشت، اما گردش‌های کاری فناوری بیم رویکردی پویاتر و همگام‌تر را برای مدیریت پروژه میسر می‌سازد.

ساخت مدل، تجسم‌سازی و قابلیت شبیه‌سازی، می‌تواند تضمین کند که پروژه در راستای رهنمودهایی که توسط مالکین، معماران، مهندسین و مدیران ناظر مقرر شده است، قرار دارد. امور مستندسازی و هماهنگی در مجموعه برنامه‌های قابل تعاملی انجام می‌شود و اطلاعات می‌تواند با طیف وسیعی از افراد در تیم پروژه به اشتراک گذاشته شود. ارتباط داخلی و ابزارهای کارآمد رفع اختلاف‌‏ها و تداخلات می‌تواند تضمین نماید که تمامی اطلاعات پروژه صحیح بوده و به شدت زمان‌های پاسخگویی و حل مشکلات کاهش یافته و زمان‌بندی پروژه نیز به نحو موثری بهبود می‌یابد.

process

همچنین مراحل پروژه فناوری بیم نسبت به یک فرآیند عادی بسیار متفاوت است. مراحل طراحی شماتیک در پروژه‌های فناوری بیم طولانی‌تر است و به دلیل وجود میزان اطلاعات قابل استفاده در مدل و همچنین قابلیت بررسی سریع، طراحی‌های گوناگون بسیاری از تصمیمات در ابتدای پروژه گرفته می‌شوند. معمولاً این مرحله ابتدایی توسعه یافته بسیار کارآمدتر است. زیرا در بسیاری از پروژه‌های پیش از فناوری بیم طراحی اولیه می‌بایست پس از اینکه مراحل [۱]DD و CD[2] تکمیل شدند، دوباره بازبینی شوند. نتیجه آن که هنگامی که طرح‌ها مورد تائید قرار نمی‌گیرند یا اینکه بسیار گران فرض می‌شوند مجبور به “بازگشت به صفحه اصلی طراحی” شده و این به معنای دوباره کاری است.

length

فناوری بیم باعث تصمیم‌گیری‌های بسیار کارآمدتر و آگاهانه‌تر در پروژه می‌شود و تلاش‌های بیهوده را کاهش می‌دهد. معمولاً توسعه طراحی نسبت به مرحله پیش از فناوری بیم نیازمند زمان بیشتری است. اطلاعات بسیار بیشتری در مدل تعبیه می‌شود و به بسیاری از مسائل مربوط به هماهنگی و همچنین هزینه‌ها قبل از مرحله ساخت پرداخته می‌شود. این خود باعث می‌شود تغییرات طراحی و هماهنگی مهندسی برای مراحل بعدی هموارتر و بدون اشکال گردد.

در مقایسه با پروژه‌های پیش از نهادینه‏‌سازی فناوری بیم، تغییر بعدی قابل توجه، مرحله کوتاه “یکپارچه‌سازی مستندات” است. از آنجایی که مستندات بخشی از فرآیند تهیه مدل‌ها هستند و با آخرین وضعیت طراحی هماهنگ‌اند، بنابراین حتی هنگامی که ایجاد تغییرات ضروری باشد، زمان بررسی مستندات به میزان چشمگیری کاهش می‏‌یابد. اطلاعات نیز می‌تواند توسط تعداد پرسنل کمتر و با مهارت بیشتر نسبت به دوران CAD ارائه شوند. به عبارت دیگر زمانی به یک ارتش از نیروی انسانی نیاز بود تا نقشه‌های دارای جزئیات لازم برای ساخت پروژه تهیه شود، اما امروزه شرایط فرق کرده است.

فرآیند فناوری بیم تقریباً بر روی همه وجوه پروژه از بحث‌های مقدماتی، طراحی و ساخت گرفته تا مراحل کامل پس از تحویل موارد اساسی به مالکین و مدیران ساختمان تأثیر می‌گذارد. اطلاعات موجود در مدل فناوری بیم در طی هر مرحله از پروژه تکامل یافته و قابل دسترسی و ذخیره‌سازی می‌شوند، به صورتی که برای مدیریت وظایف مقرر کارآمدتر می‌گردد. برنامه‌ریزی پروژه و طراحی مبتنی بر ویژگی‌ها که در نرم‌افزار رویت (Revit) انجام شده است را می‌توان در نویس‌ورکز (Navisworks) برای هماهنگی و ساخت مدل‌های برنامه‌ریزی که قابلیت تعامل با طیف وسیعی از نرم‏‌افزارها جهت هماهنگی و ارتباطات موثر  انجام داد.  روش‌های مدیریت داده‌های ارائه شده توسط آتودسک را حتی برروی موبایل و سایر دسترسی‌های مبتنی بر سیستم ابرنقاط می‏‌توان به اشتراک گذاشت.

وظایف

مطلب مهم بعدی برای یک مدیر پروژه انتخاب تیم خود و وظایفی است که هریک از آنان در طول چرخه حیات پروژه ایفاء می‌کنند. عواملی نظیر تخصص‌های مدلسازی، شایستگی‌های فنی و مهارت‌های مدیریتی مواردی هستند که وقتی تیم فناوری بیم خود را انتخاب می‌نمایید، می‌بایست تحلیل شوند. هنگامی که افراد باتجربه فناوری بیم را برای افزودن به تیم خود استخدام می‌نمایید، باید آموزش کارکنان به‌همراه هماهنگی با بخش منابع انسانی مدنظر قرار دهید. معمولاً خوب است که تیم‌ها درست قبل از شروع پروژه، به همراه هم آموزش ببینند. در واقع آموزش تیم وقتی که پروژه آغاز می‌گردد دوبرابر می‌شود. وقتی آموزشگر نرم‌افزار رویت و فناوری بیم مستقیماً با مدیر پروژه کار می‌کند و برپایی پروژه به عنوان عملیات آموزش تیم انجام می شود. این امر به تیم یاری می‌رساند که با پروژه و همچنین با نرم‌افزارها و فرآیندهایی که با آن‌ها ناآشنایند احساس راحتی بیشتری نمایند و همچنین باعث تسهیل ساختار تیم شده که وقتی پروژه پیشرفت می‌کند امری حیاتی بشمار می‌آید.

مسئولیت تیم با مدیریت سازماندهی پروژه فناوری بیم است. طراحی مدل و عواملی نظیر اندازه مدل برنامه‌ریزی شده و تقسیمات کاری در هنگام کار با تیم‌های گسترش یافته که ممکن است در موقعیت‌های مختلف پروژه یا بخش‌های مختلف آن قرار گرفته باشند، باید به دقت مدنظر قرار بگیرد.

اطمینان از افراد خود به‌منظور انجام الزامات پروژه، مبنی بر این است که آنان وظایف خود و آنچه را که مسئول آنند بدانند. بیایید نگاهی به مجموعه‌ای از مهارت‌ها و اینکه چگونه مناسب ساختار پروژه می‌گردند بیاندازیم.

مدیران پروژه معمولاً نیازی به تجربه کاری با رویت (Revit) را ندارند، اما به استفاده از فناوری موبایل و برنامه‌های کاربردی تبادل داده‌ها برای برقراری ارتباط با تیم‌شان نیاز دارند. ممکن است مدیر پروژه نیاز به دانستن چگونگی هدایت مدل و ایجاد برنامه‌های زمان‌بندی یا استخراج داده‌های دیگر فناوری بیم را داشته باشد. اما موارد مختصری در مورد رویت (Revit) وجود دارد که آنان نیاز به استفاده دارند. مدیر پروژه مسئول ویژگی‌ها و موارد اصلی است که قرار است به پروژه افزوده شود. وی می‌بایست با گروه خود همکاری نموده تا این موارد را به درستی در مدل طراحی تعبیه کند. مدیر پروژه همچنین با دیگر  همکاران طراحی نظیر همکاران بخش ساختمانی و تأسیسات مکانیکی و الکتریکی در تیم بسط یافته پروژه فناوری بیم هماهنگی می‌کند.

رئیس تیم طراحی: این فرد می‌تواند از باتجربه‌‏ترین اعضای تیم باشد و مستقیماً با مدیر پروژه/ معمار پروژه (PA)[3] برروی راه‌اندازی اولیه مدل همکاری نماید. رئیس تیم طراحی مستقیماً با پرسنل فناوری اطلاعات و پرسنل برنامه‌های کاربردی طراحی به منظور غلبه بر چالش‌های فنی یا یاری در تعیین تجهیزات و الزامات زیربنایی برای برنامه‌ها/فرآیندهای جدید همکاری می‌نمایند. این فرد مستقیماً با تیم شما کار می‌کند و می‌بایست در جلسات با کارفرمایان و پیمانکاران برای برقراری روابط بین افراد پروژه که مسئولیت آنان را برعهده دارد، حضور داشته باشد. وی باید قادر باشد تا به وقت ضرورت “تیم را ساماندهی نماید” و تصمیماتی را با آزادی عملی که مدیر پروژه به وی می‌دهد، اتخاذ نماید. رئیس تیم طراحی در بخش عمده چرخه حیات طراحی و ساخت حضور داشته و به هماهنگ‌سازی دیگر مجریان پروژه یاری می‌رساند.

طراح II: این فرد دومین فرد باتجربه اعضای تیم فناوری بیم خواهد بود. در طول پروژه شما حداقل به دو فرد در این موقعیت شغلی نیاز دارید. اما در مرحله طراحی افراد بیشتری باید درنظر گرفته شوند. این افراد به نحوه مدیریت، نگهداری و بایگانی مدل نظارت دارند. این افراد الگوهای پروژه را خلق و مدیریت نموده و با اعضای تیم‌های دیگر ارتباط برقرار می‌کنند وقتی که باید الگوها از نسخه‌برداری و تکرار مدل‌های مشابه دوری جویند. دیگر کارهای فناوری بیم می‌تواند به این فرد محول شود.

طراح I:  این فرد بی‌تجربه‌ترین اعضای تیم خواهد بود. وی مسئول تنظیم دیدگاه‌ها، نقشه‌ها، جزئیات و غیره است. وی همچنین مسئولیت بایگانی نمودن، مرتب کردن مدل و ایجاد فایل‌های مبادلاتی نظیر فایل‌های NWC که در شناسایی تداخلات بکار می‌رود یا فایل‌های MAX که برای تجسم‌سازی بکار می‌رود را بر عهده دارد.

می‌توان باقی تیم را از طراحانی در این سطح استفاده کرد. وقتی به مرحله CD می‌رسیم یا مرحله‌ای که نقشه‌ها رسم می‌شوند می‌توان افراد بیشتری را افزود. بسیاری از اپراتورهای با تجربه CAD پس از آموزش مقدماتی رویت برای این سمت شغلی واجد شرایط می‌شوند و می‌بایست از قبل به خوبی دارای مهارت‌های طراحی باشند.

مدیر VDC/BIM (ساخت و طراحی مجازی): این یک سمت شغلی سطح بالا به همراه درکی عمیق از فناوری بیم و چگونگی تأثیرات آن بر پروژه است. وی تاحدودی در مراحل مقدماتی مشارکت دارد و ممکن است در تنظیم مدل یاری رساند. اما نقش وی در طول توسعه طراحی به یکباره افزایش خواهد یافت و اگر نیاز به الحاق به مدل باشد یا زمانی که دیگر مجریان فناوری بیم در مدل پروژه همکاری دارند، باید مشاوره و رایزنی‌هایی صورت گیرد. وی مانع بروز تداخلات می‌گردد و باید با بقیه تیم برای ایجاد هرگونه تغییری که لازم است همکاری نماید تا مغایرت‌ها را به واسطه هماهنگی با تخصص‌های دیگر حذف نماید. وی همکاری نزدیکی با مدیر پروژه در طول مدیریت ساخت‌و‌ساز دارد و به‌منظور بروزرسانی مدل چون-ساخت تغییرات لازمه را به مدیر پروژه/DTL گزارش می‌نماید. برای این شخص، مدیریت پروژه‌های گوناگون در مراحل مختلف به‌صورت همزمان امری معمول و متداول است.

اقلام قابل تحویل

وقتی بحث در مورد اقلام قابل تحویل پروژه است، باید روش‌های پیشنهادی طراحی‌های قدیمی را به کنار گذاشت. روش ارائه پروژه یکپارچه تغییر جهتی از روش‌های سنتی است که شامل یک فرهنگ لغات سراسر جدید از شرایط و اصطلاحات پروژه است. مراحل سنتی برای فعالیت‌هایی که مربوط به پروژه‌های فناوری بیم است به تعاریفی بهتر تغییر می‌یابند.

اقلام قابل تحویل مربوط به مراحل اولیه با تبادلات الکترونیکی و قابلیت تعامل با انواع مختلفی از برنامه‌های کاربردی، برنامه‌های زمان‌بندی و فرآیندها انجام می‌شوند که می‌بایست در ابتدای پروژه به‌وسیله ذی‌نفعان در مدارک فناوری بیم تعیین گردند. پذیرش فرمت‌های الکترونیکی در حال افزایش است و ما یک آینده نزدیک بدون استفاده از کاغذ در تحویل پروژه را تصور می‌کنیم. از تبادل الکترونیکی داده‌ها در بیشتر مواقع و هرگاه که لازم باشد استفاده می‌شود. پرینت‌ها به سادگی چاپ شده و به گروه‌های متقاضی ارسال می‌شود.  اکثریت قریب به اتفاق داده‌های پروژه در فرم یک مدل ارائه می شود و مشخصات سطح توسعه برای آسان‌سازی تبادل داده‌ها تعیین می‌شود.

سطح توسعه که به آن سطح جزئیات هم گفته می‌شود، روشی برای شرح میزان جزئیاتی است که مدل فناوری بیم حاوی آن است. وقتی سطح توسعه به‌همراه مشخصات پیشرفت مدل بکار برده می‌شود، به تعیین اینکه چه اطلاعاتی و برای چه منظوری لازم است یاری می‌رساند. در زیر مروری بر مشخصات سطح جزئیات (LOD) و همچنین آنچه که طبق گردهمایی فناوری بیم قرار است هریک شامل آن گردد، ارائه شده است.

سطح جزئیات ۱۰۰: اجزای مدل ممکن است بصورت گرفیکی با یک شاخص یا دیگر نمونه های کلی ارائه شود اما الزامات سطح جزئیات ۲۰۰ را برآورده نسازند. اطلاعات مربوط به اجزای مدل (نظیر هزینه هر فوت مربع، هزینه سیستم‌های تهویه مطبوع HVAC و غیره) را می‌توان از المان‌های مدل‌های دیگر استخراج نمود.

سطح جزئیات ۲۰۰: اجزای مدل ممکن است به‌صورت گرافیکی به‌عنوان سیستم کلی، اجزاء یا مجموعه‌ای از مقادیر، اندازه، فرم، وضعیت مکانی و موقعیت تقریبی در مدل ارائه شوند. اطلاعات غیرگرافیکی نیز ممکن است به مشخصات مدل  ضمیمه شود.

سطح جزئیات ۳۰۰: اجزای مدل به‌صورت گرافیکی درون مدل به‌عنوان یک سیستم خاص ارائه می‏شوند. اجزا برحسب مقدار، اندازه، شکل، موقعیت محل و جهت ارائه می‌شود. اطلاعات غیرگرافیکی نیز ممکن است به اجزا مدل ضمیمه شود.

سطح جزئیات ۳۵۰: اجزای مدل به‌صورت گرافیکی در درون مدل به‌عنوان یک سیستم خاص ارائه می‏شوند. اجزا برحسب مقدار، اندازه، شکل، موقعیت محل، جهت، سطوح مشترک با سیستم‌های ساختمانی دیگر ارائه می‌شوند. اطلاعات غیرگرافیکی نیز ممکن است به اجزای مدل ضمیمه شود.

سطح جزئیات ۴۰۰: اجزای مدل بصورت گرافیکی در درون مدل به عنوان یک سیستم خاص، برحسب اندازه، شکل، موقعیت محل و جهت با اطلاعات و جزئیات، ساخت، مونتاژ و نصب ارائه می‏شوند. اطلاعات غیرگرافیکی نیز ممکن است به اجزای مدل ضمیمه شود.

سطح جزئیات ۵۰۰: اجزای مدل ارائه شده، تائید گشته و مدل برحسب اندازه، شکل، موقعیت مکانی، کمیت و جهت کامل می باشد. اطلاعات غیرگرافیکی نیز ممکن است به اجزای مدل ضمیمه شود.

افزون بر اطلاعات مدل سه‌بعدی، اقلام قابل تحویل دیگری مربوط به پروژه فناوری بیم نیز وجود دارد و می‌بایست در ابتدای پروژه تعیین شوند. طرح‌های برنامه زمان‌بندی (۴D) و هزینه (۵D) می‌توانند به برنامه‌ریزی منابع ساخت‌و‌ساز یاری رسانند تا منابع ضروری برای تأمین نیروی کار، تجهیزات و نیازهای مالی در سراسر پروژه تعیین گردند. مالکین، مدل فناوری بیم را نزد خود خواهند داشت و از آن برای نگهداری و بهره‌برداری استفاده نموده و علاقه‌مند به بروزرسانی مدل خود هستند. وقتی زمان آن فرا برسد که پروژه را توسعه دهند یا آن را بصورت نمونه نمایشی ارائه کنند، مدل فناوری بیم را که از قبل در اختیار دارند را ارائه می‏کنند.

منابع بسیار زیادی برای برنامه‌ریزی فناوری بیم و ارائه پروژه وجود دارد و شرکت اتودسک روش کامل فناوری بیم را پیشنهاد می‌کند که برنامه‌های کاربردی را توانمند می‌سازد تا با اطمینان کامل حتی پیچیده‌ترین پروژه‌ها را طراحی، هماهنگی و مدیریت کنند.

[۱] Design Development

[۲] Construction Documents

[۳] (Project Architect)

Summary
Review Date
Reviewed Item
مدیریت پروژه
Author Rating
51star1star1star1star1star

دیدگاهتان را بنویسید